TrosKompas: Bajesklant In het Buitenland

Categories Portfolio, Reportage

Vandaag is Buitenlandse Gevangenissen: Hollanders In De Hel te zien op RTL 5. Voor TrosKompas schreef ik een artikel over Nederlandse gedetineerden in het buitenland.

Bajesklant in het buitenland

Het aantal Nederlanders dat in het buitenland in een gevangenis zit, is aan het teruglopen. Toch zijn het er nog ruim 2200. Vanaf deze week schenkt RTL 5 met Buitenlandse Gevangenissen: Hollanders in de Cel aandacht aan deze bajesklanten in het buitenland.

troskompas201508‘Boontje komt om zijn loontje’, zegt men weleens. Maar wie in het buitenland gevangen zit, verdient doorgaans wel wat empathie. Schrijnend voorbeeld van hoe het mis kan gaan, is het verhaal van de recent geëxecuteerde Ang Kiem Soei, in Indonesië ter dood veroordeeld voor de handel in XTC. Of neem Nederlander Samuel, die met acht kilo cocaïne in zijn koffer in Venezuela werd gesnapt. Deze kwijnde achter tralies dusdanig weg, dat hij de resterende jaren van zijn straf waarschijnlijk niet zou overleven. Pas na een reportage in EenVandaag en tussenkomst van ombudsman Alex Brenninkmeijer, kon de drugssmokkelaar het restant van zijn straf in Nederland uitzitten.

Minder gevangenen
Wellicht zijn het de schrikbeelden als die van Samuel in de media die er voor zorgen dat het aantal Nederlanders dat in het buitenland over de schreef gaat, terugloopt. In 2012 werd nog een piek bereikt met meer dan 2500 gevangen Nederlanders in den vreemde. Dat aantal loopt rap terug. In de meest recente rapportage wordt gesproken van 2242 Nederlanders die vastzitten in het buitenland, 91 minder dan in 2013.

Vooral drugssmokkel
Van deze gedetineerden zijn 267 vrouw, 1962 man en van een dertiental is – vreemd genoeg – het geslacht niet bekend. Het grootste deel zit vast wegens drugssmokkel. De rest voor uiteenlopende zaken, als diefstal, moord, geweldpleging, mensenhandel, zedendelicten en oplichting. Het overgrote deel van de Nederlanders in een buitenlandse cel zit ergens in Europa vast. De meesten in Duitsland, gevolgd door Spanje, Frankrijk en Groot-Brittannië. Daarnaast zit een groot deel vast in Latijns-Amerika, waarbij de Dominicaanse Republiek (99 Nederlandse gedetineerden) en Peru (76) koplopers zijn.

Horrorplekken
“De eerste keer dat ik zo’n gevangenis binnenkwam, liepen de rillingen over mijn rug. Ieder verhaal is op zijn eigen manier aangrijpend, choquerend of verbazingwekkend”, aldus presentator Jan Kooijman, die in Buitenlandse Gevangenissen: Hollanders in de Cel diverse buitenlandse gevangenissen bezoekt. De omstandigheden in buitenlandse gevangenissen zijn vaak een stuk slechter dan in Nederland. Dat verschilt niet alleen per land maar ook per gevangenis. Waar de genoemde drugssmokkelaar wegkwijnde in Venezuela, staat bijvoorbeeld de San Antonio-gevangenis op het Venezolaanse eiland Isla Margarita bekend als bijna een luxe hotel, met zijn vier zwembaden, airco en satelliet-tv. Dat zijn echter uitzonderingen. ’s Werelds meest beruchte complexen staan niet alleen in verre landen als Thailand, Venezuela, Turkije en Brazilië, maar ook dichterbij. La Sante Prison in Parijs schijnt zo’n horrorplek te zijn, dat ze een record aantal zelfmoorden onder de gedetineerden hebben.

Gevangen, wat dan?
Wie in een buitenlandse gevangenis verzeild raakt kan beroep doen op de Nederlandse overheid. Deze hulp wordt consulaire bijstand genoemd. Ondanks hulp uit eigen land, is de kans is groot dat de straf die wordt opgelegd – doorgaans hoger dan voor soortgelijke vergrijpen in Nederland – daadwerkelijk in het betreffende land uitgezeten moet worden. Gedetineerden met de Nederlandse nationaliteit ontvangen momenteel maandelijks een gift van dertig euro voor levensonderhoud achter tralies. Om voor eventuele overbrenging naar Nederland in aanmerking te komen, moeten het ministerie van Justitie in het land van veroordeling en het ministerie van Veiligheid en Justitie in Nederland met de overbrenging instemmen. Echter jaarlijks zijn het ‘slechts’ zo’n 250 personen die op deze manier uit hun benarde buitenlandse bajes bevrijd worden.

Kooijman op gevangenisbezoek
Jan Kooijman presenteert vanaf zondag voor RTL 5 Buitenlandse Gevangenissen: Hollanders in de Cel. Centraal in deze reeks documentaires staan Nederlanders die om diverse redenen in een buitenlandse cel verzeild zijn geraakt. “Ik ben ontzettend trots dat ik de kans krijg om zo’n spraakmakend programma als ‘Buitenlandse Gevangenissen’ te mogen maken, samen met een geweldig team. Om mensen onder zulke heftige omstandigheden te interviewen gaat je niet in de koude kleren zitten”, aldus Kooijman, die gedetineerden bezoekt in onder meer Panama, Bolivia en Colombia en spreekt met hen én hun achtergebleven familieleden over de gevolgen van hun gevangenschap en de impact op hun leven.

[Dit artikel verscheen oorspronkelijk in TrosKompas #8 van 2015]

Edgar Kruize is freelance tekstschrijver en journalist. Gespecialiseerd in (live) entertainment, muziek en film en daarnaast in teksten voor de zorgsector.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *