EB: Online primeurs, slecht voor de retail?

Categories Portfolio, Reportage

Vandaag is de nieuwe Entertainment Business verschenen, met hierin van mijn hand onder meer verhalen over Streaming Bee, Record Store Day en online primeurs die fysieke cd-releases ondermijnen. Die laatste lees je hier.

Online primeurs, slecht voor de retail?
“Echte fans willen de fysieke release toch wel hebben”


In september schudden Radiohead-frontman thom Yorke en met name muziekmoloch U2 de muziekwereld op door hun albums aanvankelijk exclusief digitaal beschikbaar te maken. In het geval U2 nog gratis ook. In hoeverre merkt de Nederlandse entertainmentretail het effect van deze acties?

EB_nov2014Het geval Thom Yorke was er overduidelijk een om de retail en alle andere ‘hindernissen’ tussen artiest en zijn publiek te omzeilen, zo stelde hij in een reactie. “Het is een experiment om te zien of de mechanismen binnen dit digitale systeem werken en of het grote publiek er in mee kan gaan. Als het goed werkt, zou het een effectieve manier kunnen zijn om controle van de commercie terug te geven aan de mensen die het werk daadwerkelijk maken, door het hen zelf te laten verkopen. Als het werkt en we de ‘poortwachters’ niet meer nodig blijken te hebben, kan iedereen het op deze manier proberen.” Ferme taal van de Radiohead-frontman, die zich eerder al fel uitliet over de magere verdiensten voor artiesten op Spotify. Inmiddels staat de teller wereldwijd al op een miljoen downloads.

U2 maakte het bonter door hun nieuwe album Songs Of Innocense in samenwerking met Apple gratis weg te geven aan iedere gebruiker van iTunes. Het album kwam daardoor in één klap in de map aankopen van 500 iTunes-gebruikers. Apple noemde het ‘de grootste albumlancering aller tijden’, maar kon ook op felle kritiek rekenen van mensen die niet op de nieuwe U2 zaten te wachten en al helemaal niet op ene ongevraagd en niet te verwijderen album in hun telefoon of op hun computer. Wereldwijd hebben 33 miljoen mensen het album in de eerste week van de release benaderd in genoemde aankopenmap om het te beluisteren. Binnen een maand hadden 81 miljoen mensen deze beluisterd en hebben uiteindelijk 26 miljoen mensen deze gedownload. Half oktober kreeg het album een fysieke release op vinyl en cd. Het album kwam op de eerste plek in de albumlijst binnen, waarmee het de elfde nummer 1-notering in de Nederlandse albumlijst was voor U2. De eerste keer dat U2 op nummer 1 stond was in 1984 met The Unforgettable Fire, de vorige keer in 2009 met No Line On The Horizon. In de tweede week zakte het album alweer weg in de albumlijst en dat doet de vraag rijzen of het gratis weggeven van het album een effect heeft gehad op de fysieke verkoop. Een belrondje langs de Nederlandse retail geeft geen overduidelijk beeld.

Naar verwachting

Bij Sounds in Delft loopt het album naar verwachting. “Waarbij ik wel moet zeggen dat ‘naar verwachting’ minder is dan eerdere albums van U2. De echte fans willen het album toch wel op LP op cd hebben”, aldus Leo de Keyzer. “In die zin denk ik niet dat de digitale versie de fysieke versie echt bijt. Wel kan je gerust stellen dat het niet zo’n heel sterk album is en dat de verkoop daarom wellicht achterblijft. Wel verwacht ik dat het naar mate de feestdagen dichterbij komen weer aan zal trekken met Songs Of Innocense.” House Of Entertainment in Kampen heeft met het album een prima doorverkopende release, zo stelt Willem Jan Westendorp. “De iTunes en Spotify-generatie kregen we toch al niet in de winkel. Die vinden het prima dat ze zo’n release op hun telefoon krijgen en halen verder de schouders op. De U2-fans vallen doorgaans in dezelfde categorie als die van de Stones of The Beatles. Die willen de LP hebben, of de cd. In veel gevallen beiden.” Ook Westendorp verwacht naar mate de feestdagen dichterbij komen meer albums te gaan verkopen. “Het is er niet zo een in dezelfde categorie als Duizend Spiegels van Marco Borsato vorig jaar, die was niet aan te slepen. Maar Songs Of Innocense verkoopt bij ons gewoon goed.”

Achterblijvende verkoop

Platenhuis ’t Oor in Hilversum overwoog na het hele iTunes gebeuren het album helemaal niet in te kopen. “Als je als retail zo wordt gepasseerd, is dat mijn eerste recalcitrante gedachte”, zo lacht Gerard Kamer. “Natuurlijk kan je dat tegenover je klanten uiteindelijk niet maken, dus ik heb ‘m wel gewoon ingekocht. Maar de verkoop loopt aanzienlijk achter bij eerdere U2-releases die in het verleden vijf keer sneller verkochten. Daar acht ik het gratis weggeven zeker wel een belangrijke reden voor. Daarnaast is het ook gewoon geen goed album, dat is natuurlijk ook iets wat mensen vooraf gratis konden horen en dat heeft zijn invloed wel gehad. De echte fans zijn nu de doelgroep en ik vermoed dat het rond Sinterklaas en kerst nog wel aantrekt.” Velvet Music in Leiden spreekt van een rampzalige verkoop. “Waar van vorige albums makkelijk zeventig à tachtig voor konden noteren, hebben we er tot nu toe (moment van schrijven is ruim twee weken na de release – red.) slechts zo’n twintig verkocht”, aldus Mark Siera. “Het heeft wellicht te maken met de kwaliteit, maar wat ik ook proef is dat heel veel mensen die hele weggeefactie lang zo sympathiek niet hebben gevonden. Vooral omdat de privacy gevoelsmatig werd aangetast doordat er ineens een album op je computer of in je telefoon verscheen waar je niet om had gevraagd. De fans zijn trouw en kopen het wel, de massa blijft nu achter.”

Buitencategorie

Paul van ’t Veer van Plato Zwolle denkt dat het juist wel mee valt. “Ik denk dat de haat die deze actie heeft opgeleverd bij een groep mensen wordt gecompenseerd door de nieuwsgierigheid die het bij een andere groep veroorzaakt. Bij ons verkoopt het album prima door en als ik eerlijk ben denk ik dat wat er op iTunes is gebeurd onder aan de streep geen enkele invloed heeft op het aantal verkochte exemplaren. Daar moet ik wel bij zeggen dat dit wel zo is omdat het hier U2 betreft. Dat is een band in een buitencategorie, met een brede doelgroep. Had een belangrijke elektronische release, de nieuwe Aphex Twin bijvoorbeeld, op deze manier verspreid geweest, hadden we dat heel duidelijk kunnen merken omdat die doelgroep niet zozeer om dragers geeft. Die willen de muziek gewoon hebben. Waar veel liefhebbers van U2 gewoon alles in de kast willen hebben staan en niks kunnen met zo’n gratis digitale versie. Ik heb de mijne nog weg willen geven, maar niemand wou ‘m hebben.”

[Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd in de november 2014 editie van Entertainment Business, het volledige magazine staat hier onder als PDF]

Edgar Kruize is freelance tekstschrijver en journalist. Gespecialiseerd in (live) entertainment, muziek en film en daarnaast in teksten voor de zorgsector.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *